Tuesday, April 29, 2008

मागणे माझे भगवंता

मागणे माझे भगवंता
एकदा पुरे करी
सोडूनी ती शेषशय्या
पाय ठेवी पृथ्वीवरी

दावितो फ़िरवूनी तुजला
आमुची आयटी सिटी
डॉलर आहे देव इथला
अन तयाचे दास किती

ही पहा आली फ़रारी
थंड निळी ती कॅब असे
गरूडयान का आठविशी?
झडली तयाची सर्व पिसे


असे इथे सेंट्रलाईज्ड एसी
थंडीत काटा येई पटकन
भूषविती अंगावर सारे
युनाईटेड कलर्स ऑफ़ बेनेटन


हिरवळ सामोरी दिसते जरी
पाय न ठेवी तिजवरी
असशील मोठा भगवंत तू पण
ऍक्सेस कार्डाविण न एंट्री


हा आला कॅफ़ेटेरिया, इथे
कोणताही जिन्नस असे
अमृत न मागती कोणी अन
विष ’आउट ऑफ़ स्टॉक’ असे

तहान तुजला लागली का
वससी क्षिरसागरी तरी?
पाणी नसे या यंगिस्तानी
पेप्सी मिळते जरी



या धुराच्या पडद्यामागे
सॉफ़्टवेअर इंजिनियर दिसे
’सर’ म्हणती सारे याला, हा
’सरेल का जीवन?’ पुसे

मागणे माझे भगवंता
एकदा पुरे करी
स्पष्ट सांग रे, काय प्रयोजन
माझे या पृथ्वीवरी?

Wednesday, March 19, 2008

खामोश रात

रात्रीची दहाची वेळ. नेमके दिवे गेले. खूप उकडत होतं म्हणून टेरेसवर पोचलो. एका आज्जी आजोबांचा अपवाद वगळता टेरेस बिलकूल रिकामं. रूममेटला वर चलण्याचा आग्रह करूनही तो आलाच नाही. त्यामुळे मी एकटाच.

तसे दुकटे देखील असतेच कोण? सगळेच असतात आपले आपले

आपले आपले म्हणले तरी आपण कुठे असतो आपले?

हं. ’आयुष्यावर बोलू काही’ बघितल्यापासून संदिप खरे अगदी डोक्यात फ़िट्ट बसलाय. कुठेही काहीही प्रसंग असला की याची आपली कविता तयार. छे! इतकं काय ते प्रभावित व्हायचं कुणाच्या तरी कवितांनी! स्वत:ला जमायला हवं आता काहीतरी.

अशा वेळी वाटते काहीतरी लिहावे अशा वेळी वाटते काहीतरी लिहावे

कवितेची आवड वेगळी आणि कविता करणे वेगळे

पुरे. पुरे. दुस-या कुणाची कविता आपल्या ब्लॉगवर टाकू नये. त्याने आपल्या ब्लॉगची किंमत कमी होते.

कुठे होतो बरं मी? हा. तर टेरेसवर बसलेले आजी आजोबा थोड्या वेळात कंटाळून निघून गेले. माझ्या फ़े-या चालूच.

टेरेसच्या समोर एका बिल्डिंगच्या खिडक्या. खिडकीतून दिसणारा जिना. फ़िरता फ़िरता सहज लक्ष गेलं अन दिसली जिन्यात बसलेली एक मुलगी. माझ्या अगदी समोर. मध्ये दहा फ़ुटांचं अंतर. नजर खिळणं की काय ते झालं. इतका अंधार की चेहरा दिसत नव्हता. पण तिने माझ्या नजरेला नजर भिडवली आहे हे त्या अंधारातही जाणवलं.

अचानक उजळला तिचा चेहरा पेटत्या स्फ़ुल्लिंगाच्या उजेडात. तो प्रकाश तिच्या चेह-यावर स्थिरावतो आहे इतक्यातच धुराच्या लोटाच्या पडद्याआड गेली ती. अस्पष्ट , अंधुक , अनोळखी. विस्मित झालेला मी.

दिवे लागले. मी चमकलो तिच्या हातातील सिगारेट पाहून.

न्यवाद तिचेच मानावेसे वाटत होते राहून राहून.

खामोश होती रातच ती अन रोशन झाला तिचा चेहरा

गाण्याचा या अर्थ वाटतो आता आणखीन गहिरा गहिरा

हे जर्रा संदिप खरे टाईप वाटत नाहीये का? हं ........नो कमेंटस.

बेदरकारपणे सिगारेट ओढत बसली होती ती. जिना उतरणा-या तिच्या सहका-यांशी बोलत होती. मला कुतूहल वाटलं. ही अशी, इथे , या वेळी काय करतेय? सिगारेट फ़ुंकणं यामागे फ़क्त नियम धुडकावणं आहे की प्रश्नांसमोर हतबल झाल्याने पत्करलेली शरणागती?

अचानक ती उठली. उरलेलं सिगारेटचं थोटूक चुरगाळून फ़ेकून देत पाय-या उतरत शेजारच्या हॉलमध्ये शिरली. टेबलावर पर्स ठेवली. खुर्ची पुढे ओढून बसली. हेडफ़ोन कानावर अडकवत काहीतरी बोलली. कळलं नाही. पण पुढचे शब्द मात्र काचेची भिंत पार करत माझ्यापर्यत येउन पोचले होते. ’मे आय हेल्प यू?’

आणखी एक रात्र तिची कॉल सेंटर मधली. कदाचित फ़क्त दोन सिगारेटच्या मधली वेळ बनलेली तिची जिंदगानी. आणि पुन्हा एकदा माझ्या मदतीला धावणारा संदिप खरे.

आता आठवताहेत ते फ़क्त काळेभोर डोळे

बाकी सारे आकार उकार होकार नकार

मागे पडत चाललेल्या स्टेशनासारखे

मागे मागे जात जात पुसटत चालले आहेत

पुसत जावेत ढगांचे आकार आणि उरावं एकसंध आभाळ

तसा भूतकाळ

त्याच्या छातीवर गवताची हिरवीगार कुरणं

भरून आलेली गाफ़ील गाणी

काळेसावळे ढग

आणि पश्चिमेच्या वक्षाकडे रोखलेले बाणाकृतीतील बगळे

आता आठवताहेत ते फ़क्त काळेभोर डोळे

Friday, March 7, 2008

गुलजारच्या नव्या कविता

’दस कहानिया’ या चित्रपटासाठी गुलजारने लिहिलेल्या आणि अनुक्रमे अनुपम खेर आणि नाना पाटेकरने वाचलेल्या या कविता.

बौछार

मै कुछ कुछ भूलता जाता हू अब तुझको
तेरा चेहरा भी धुंदलाने लगा हॆ अब तखय्युल मे

बदलने लगा है अब वो सुबह शामका मामूल जिसमे
तुझसे मिलनेका एक मामूल भी शामील था

तेरे खत आते रहते थे तो मुझको याद रहते थे
तेरी आवाजके सुर भी

तेरी आवाज को कागज पे रखके मैने चाहा था के पिन करलू
वो जैसे तितलीयोंके पर लगा लेता है कोई अपने अल्बम में

तेरा ’बे’ को दबाकर बात करना
’वॉव’ पर होठोंका छल्ला गोल होकर घूम जाता था

बहोत दिन हो गये देखा नही
न खत मिला कोई

बहोत दिन हो गये सच्ची
तेरी आवाज की बौछार में भीगा नहीं हूं मै

मै कुछ कुछ भूलता जाता हू अब तुझको
तेरा चेहरा भी धुंदलाने लगा हॆ अब तखय्युल मे

बदलने लगा है अब वो सुबह शामका मामूल जिसमे
तुझसे मिलनेका एक मामूल भी शामील था




तेरे उतारे हुवे दिन

तेरे उतारे हुवे दिन टंगे है लॉन मे अबतक
न वो पुराने हुए है न उनका रंग उतरा
कहीसे कोईभी सीवन अभीतक नही उधडी

इलाईची के बहुत पास रखे पत्थर पर
जरासी जल्दी सरक आया करती है छॉव
जरासा और घना हो गया है वो पौधा

मै थोडा थोडा वो गमला हटाता रेहता हूं
फ़कीरा अब भी वही मेरी कोफ़ी देता है

गिलेरीयोंको बुलाकर खिलाता हूं बिस्कुट
गिलेरिया मुझे शक की नजर से देखती है
वो तेरे हातोंका मस जानती होंगी

कभी कभी जब उतरती है चील शामकी छतसे थकीथकीसी
जरा देर लॉन में रूककर सफ़ेद और गुलाबी मसूंबेके पौधोमे घुलने लगती है
के जैसे बर्फ़ का टुकडा पिघलता जाये व्हिस्की मे

मे स्कार्फ़ दिनका गलेसे उतार देता हूं
तेरे उतारे हुवे दिन पेहेनके अबभी मै तेरी मेहेक में कई रोज काट देता हूं

तेरे उतारे हुवे दिन टंगे है लॉन मे अबतक
न वो पुराने हुए है न उनका रंग उतरा
कहीसे कोईभी सीवन अभी नही उधडी

Monday, March 3, 2008

प्रेमा तुझा रंग कसा?

१४ फ़ेब्रुवारीला व्हॅलेंटाईन जो सुरु झालाय तो संपायचं नाव़च घेत नाहीये. जिकडे बघावं तिकडे ’प्रेमं’ दिसताहेत. कुठे नुकतीच सुरवात आहे. कुठे बर्याच विरहानंतरच्या गाठी आहेत. कुठे वाट बघणं चालू आहे तर कुठे अंदाज घेणं. Love is indeed in the air.

या सगळ्यात अभाव जाणवतोय तो प्रथमदर्शनी प्रेमाचा. आमचंच दुर्देव. स्वत:च्या बाबतीत सोडाच पण इतरही कुठे ’पाहताच ती बाला’ असं ऎकायला मिळत नाही. असंख्य पर्यायांची उपलब्धता हे असेल का कारण? तसं तर नुसतं ’प्रेम’ तरी कुठे पुस्तकातल्यासारखं दिसलंय? सगळं अगदी आलबेल असेल, आवडीनिवडी जुळत असतील, परिस्थिती समान असेल तर सोयिस्कररित्या एकत्र राहणं , फ़िरणं म्हणजे प्रेम का? डोक्याला कसलाही त्रास नको. अजिबात. प्रेमासाठी थांबणारा ठरतो अव्यवहारी भावनिक मूर्ख.

छे! प्रेम ही संकल्पनाच फ़ार क्लिष्ट आहे. म्हणजे एकीकडून देवदास प्रॅक्टिकल नव्हता म्हणून बोंबलायचं आणि दुसरीकडून The Great Gatsby चा शेवट वाचून हळहळायचं.

विशुद्ध,उदात्त,सोयिस्कर,एकतर्फ़ी. किती प्रकार प्रेमाचे. नक्की कुठला ’चांगला’? कुठला ’खरा’? कुठे फ़सवणूक आहे? कुठे सोय? अर्थात हे प्रश्नही आम्हालाच पडतात. इतरांचं आनंदात चाललंय. पोरगी पटायला हवी, मुलाला गटवायला हवा, ही बरी आहे, हा हुशार आहे ( म्हणजे future prospectus चांगलं आहे), च्यायला आता गर्लफ़्रेन्ड पायजेच वगॆरे वगॆरे. ’प्रेम’ पाहिजे असं म्हणणारे कमी का झालेत? मागून मिळत नाही म्हणून अपेक्षा ठेवायची नाही हा शहाणपणा एवढ्या लवकर आमच्या पिढीत निपजला कसा? कदाचित आधीच्याच पिढीत प्रेमाचा आणि प्रेमाच्या आग्रहाचा अभाव होता म्हणून असेल. किंवा प्रेमाचं प्रदर्शन त्यांनी कधी केलं नाही म्हणून ते आमच्यापर्यंत पोचलंच नसेल.

परमेश्वराने मुक्तहस्ते उधळलेल्या असंख्य भावभावनांतल्या सर्वोत्तम भावनेचा स्पर्श होवून आयुष्य उजळून निघावं हीच म्या अव्यावहारिकाची त्या जगन्नियंत्याचरणी प्रार्थना.

॥ सुखिया झाला ॥

Friday, February 8, 2008

प्रिय


कोरा कागद जितका कोरा तितकाच भरलेला.

भरलेला कागद फ़क्त त्यावरच्या शब्दांचा होवून राहतो. त्याच्यावर उमटणा-या प्रत्येक अक्षराची माळ पडते त्याच्या गळ्यात. मग पातिव्रत्याचं भान राखत तो फ़क्त आणि फ़क्त लिहिलेल्या अक्षरांशीच संग करतो.

त्यातूनही असतात काही, जे अक्षरांची बंधनं तोडून थेट भिडतात वाचकाच्या ह्रुदयाला. दाखवतात त्याला लेखकाचे अपुरे शब्द आणि त्यामागच्या अधु-या भावना.

को-या कागदाने मात्र छातीत रोखून धरलेली असतात विचारांची वादळं, दु:खाचे कढ आणि प्रेमाची एखादी गुलाबी झुळूक. It just keeps us guessing. काय उतरेल या कागदावर? लिहिली जातील का याच्यावर क्रांतीगीते? की हळूवार उतरेल एखादं प्रेमाचं द्वंद्वगीत? की गिचमिड अक्षर आणि कळकट मनाने यावर ओकला जाईल काळ्याकुट्ट शाईतून एखादा अश्लील मजकूर?

कुणास ठावूक.

कधी एखाद्या अस्सल पंजाबी संपूर्णसिंह गुलजार च्या हाती आलेल्या को-या कागदावर ’तेरे बिना जिंदगीसे शिकवा’ उतरतं तर कधी एका कर्नाटकातल्या प्रोफ़ेसराने लिहिलेल्या कागदावरची ’स्वामी’ किंवा ’ऑर्फ़ियस’ आतून हलवते.

एखाद्या तासाला वहीच्या शेवटल्या पानावरल्या ४ ओळी किंवा परिक्षा चालू असताना प्रश्नपत्रिकेच्या मागे उद्वेगाने लिहिलेली कविता असो, त्या बेट्या कागदाचं भविष्य काही भाकता येत नाही.

आजकाल को-या कागदावरून नजर ह्टत नाही. लिहिण्यासारखं काही नसतं म्हणून नाही तर वाचण्यासारखं खूप काही सापडतं म्हणून....

Wednesday, January 23, 2008

बॉलीवूडगिरी भाग २

कंपनी.

रामूचा माझ्यामते सर्वात चांगला सिनेमा. अगदी out-and-out commercial movie (with a khallas item song :) ) असला तरी इतर बर्याच बाबतीत त्याने हॊलीवूडला तोडीस तोड सिनेमा काढला आहे.

मोहनलाल या दक्षिणेतल्या talented actor ने commissioner चं काम जबरदस्त केलंय. शूटिंगच्या सुरू होण्याआधी त्याला हिंदीतलं ओ की ठो कळत नव्हतं. शूटिंग संपता संपता त्याचं हिंदी बरंच सुधारलं. त्यामुळे त्याने रामूला त्याचे सगळे संवाद पुन्हा डब करण्याची गळ घातली. पण रामू कसला भारी. तो म्हणला, ’नको. ते आहेत तसेच राहूदेत. ओरिजिनल वाटतील.’ आणि ते २००% ओरिजिनल वाटतात. ’मलिक साब, मॆ भी चंदू नही हूं’ असं तो जेव्हा शेवटच्या सीनमध्ये म्हणतो तेव्हा जे वाटतं त्याला (दुर्दॆवाने) मी फ़क्त ’लयी भारी’ एवढंच म्हणू शकतो.

मलिकचा प्रतिस्पर्धी आपल्या भावाबरोबर गाडीचं दार उघडून आत जाउन बसतो. पाउस बदाबद कोसळतो आहे. त्यामुळॆ भर दुपारीही अंधार झाला आहे. जणू हा त्याच्या आयुष्याला वेढून टाकणारा काळोखच आहे.
गाडीत बसल्यावर भाउ म्हणतो, ’अब?’
हा उत्तरतो ’अब क्या? या तो मलिक या तो हम.’
’मॆनेभी यही सोचा.’
गाडीच्या मागून येणारा शांत आवाज त्या पावसाच्या गदारोळातही समोरच्याचं काळीज चिरीत जातो. मग मागच्या सीटवर बसलेला मलिक हळूच उजेडात दिसतो. अजयच्या त्या डोळ्यांतला तो थंडगार खुनशीपणा त्या पावसापेक्षा कित्येक जास्त पटीने गारठवतो.

’मलिकभाई मेरेको इसको मारनेका हॆ’ असं चंदू ( नंतरच्या काळात ऎश्वर्यानं याचा अगदी चंदूच करून टाकला :D :D ) जेव्हा एका पोलिस इन्स्पेक्टरसमोर म्हणतो तेव्हा हा थंडपणे तोंडातल्या तोंडात बोलत गणित मांडतो. याला मारलं तर किती बोंबाबोंब होईल, याची बॉडी कुठे टाकायची वगॆरे वगॆरे. इकडे चंदू आणि इन्स्पेक्टर दोघेही बोंबलताहेत. अखेर हा शांतपणे चंदूकडे पाहून म्हणतो ’उडादे.’ एक शब्द. एकच शब्द. पण तिथे अजय सिनेमा खाउन टाकतो. गॅंगस्टर कसा रंगवावा याचा वस्तुपाठच त्याने घालून दिलाय. A don has to be cold. Ajay actually radiates those cruel cold vibes in Company.

पण माझ्यासाठी मात्र कंपनी चा high point चित्रपटाच्या अगदी सुरवातीला आहे. भल्या मोठ्या मुंबईच्या पार्ष्वभूमीवर आकाशात घिरट्या घालणारा ससाणा आणि मागे मकरंद देशपांडेचं opening speech. त्या आवाजातली जादू चित्रपटाच्या सुरवातीसच आपल्याला भारून टाकते. काहीतरी वेगळं (आणि अ-’सत्या’ :) ) सादर होणार असल्याची ती नांदी असते.

जाता जाता , मलिकचा मला सर्वात आवडलेला डायलॉग. ’हर इन्सान के अंदर एक राक्षस होता हॆ.....’


( आमचे आगामी आकर्षण: अंदाज अपना अपना आणि प्रहार. )