Monday, July 2, 2007

पावसाळ्यातल्या एका रात्री

मेसमधला कडबा संपवून रूमवर परतत होतो
पाउस आणि मेस दोहोंच्या नावाने खडे फ़ोडत होतो

उसवलेलं जर्किन तुटलेली चप्पल
फ़क्त पॆशाचीच जमत नाही नक्कल

पाउस वाढला तसा गेलो एका बंद दुकानाच्या आश्रयालावर
पाटी लटकत होतीच'फ़क्त ९९ रू. महिन्याला'

इतक्यात शेजारी येउन उभा राहिला एक भिकारी

फ़ाटके कपडे, राठ केस,अंगाला वास
माझ्याच नशिबी असतो असला त्रास

कपाळावरच्या आठ्या बघून तो हसला
म्हणला 'सांग तर खरं, तुला त्रासंय कसला? '

'माझ्याकडे गाडी नाही , बसमध्ये फ़ार गर्दी असते
मेसच्या जेवणानेच तब्येत सारखी बिघडते

शोरूम मधून घेतलेली माझीच चप्पल तुटते
गरजेच्या वेळीच मोबाईलची बॅटरी दगा देते

अभ्यास केला तर मार्क पडत नाहीत
कविता केल्या तर यमकं जुळत नाहीत

'खासा' कधी होणार नाही , नेहमीच रहाणार 'आम'
आजकाल कशातच वाटत नाही राम '

ऎकता ऎकता भिकारी विचारात पडला
शंभरच्या बल्बसारखा त्याचा चेहरा उजळला

'फ़ारच खडतर रे आयुष्य तुझं , त्यामानाने मी बरा
भिकारी असण्यातच असतो आनंद खरा


गाडीचं जाउदे रे, मी तर बसही करत नाही
तिकीटापुरता सुध्दा माझ्याकडे पॆसा उरत नाही

जेवणाचं म्हणशील तर रोज नविन व्हरायटी
दहा घरची एकाच दिवशी सारखी नसतात खरकटी

चप्पल तुटली तरी कधी अडत नाही माझं घोडं
तुटण्यासारखं त्या चपलेत राहिलेलं असतं थोडं

आई गेली तशी शाळा तिसरीतच सुटली
म्हणलं बरं झालं , पुढे शिकण्याची कटकट वाचली

कविता करण्याच्या मी कधी फ़ंदात पडत नाही
कुणी कविच म्हणून गेलाय
उपाशीपोटी कविता जमत नाही

रात्री प्रार्थना करत झोपतो सकाळचा सूर्य दिसण्याची
त्याला बघताच खात्री पटते स्वत:च्या असण्याची

दारूड्यांच्या बेफ़ाम गाड्या आणि पुराचं पाणी
रात्र निभावली गेली तर देवाचीच करणी

आयडेंटिटी क्रायसिस चा मला कसला त्रास?
गटारातल्या मुडद्याच्या दिशेने आयुष्याचा घडतोय प्रवास '

ईतकं बोलून भिकारी खिन्नपणे हसला
अमावस्येचा चंद्र त्याच्या डोळ्यांत दिसला

बाहेर पडला तो चालू लागला पावसात

पाउस कोसळत होता , वेड्यासारखा हसत होता
दोघांमधला भिकारी कोण हा प्रश्न पुसत होता

शब्द : एक मुक्तचिंतन

आजकाल शब्दांचीच भिती वाटू लागली आहे.

शब्द, पूर्वी किती सहज सुचायचे
हातात हात घालून मला भेटायचे

माझ्याचसारखे उथळ,निरूपद्रवी, सरळसाधे.
यमक , अनुप्रासाची बंधनं नसणारे.
पुन:पुन्हा भेटले तरी आपलेसे वाटणारे
अनोळखी शब्दांशी माझं फ़ारसं कधी जुळलंच नाही
कधीतरी भेटणार्यांचं कॊतुक कधी वाटलं नाही

आवडते, जिवलग शब्द मात्र आजकाल दगा देतात.
नको असतं तेव्हा भरभरून भेटतात
गरज पडते तेव्हा एकटं टाकून निघून जातात

मी वाट बघत राहतो किनार्यावर
भरती येत नाही
सहज वर जाते नजर
आकाशात माझा चंद्रच नाही.

कसा येणार मग प्रतिभेला बहर?
भूगोलाचे नियम इथेही लागू होतात तर!

पण नक्की काय झालं? का रूसले शब्द?
की गाजवायचा होता मलाच त्यांच्यावर हक्क?

शब्दांचा तळ खरवडता खरवडता....
अं! अं! कसं पकडलं! शब्द ओळखीचे वाटताहेत रे!
आहेत खरे! पण शब्दांवर कसली मालकी?
मालकी नाही? मग इतक्या वर्षात आजच सुचले हे शब्द!
हा प्रतिभेचा बहर की सरस्वतीचा प्रसाद ?
की आहेत शब्द दुसर्याच कुणाचे?
मला नको विचारू, उत्तर देणार नाही.
माझी कविता अशीच आहे,
प्रश्न सापडतील पण उत्तर मिळणार नाही.

प्रश्न? किती गहन आहे हा प्रश्न? काय व्याप्ती काय त्याची?
किती अनोळखी शब्द आहेत त्यात?

शब्दांचं जाउदे रे , आधी प्रश्न तर कळू दे

असं कसं? कवितेचा विषय तर शब्द आहे.
निदान पहिल्या ओळीचा तरी हाच अर्थ आहे.
आणि जरा यमक जुळव, शब्दांवर घाल निर्बंध
नाहीतर लिही तरी कवितेच्या खाली , 'मुक्तछंद'

कविता लिहिण्याचा प्रयत्न कधीच फ़सला आहे
आकाशातला बाप माझ्यावर कायमचाच रूसला आहे
बघ हे असं होतं
बघ हे असं होतं
यमक जुळवायला जातो आणि कवितेचं हसं होतं
नाही जुळत यमकं , जमली तरी अर्थ लागत नाही
सगळ्यांनाच सगळं जमतं असं नाही

बस तर मग घेउन जुन्याच शब्दांना
कधी तोकडे पडले तेच शब्द तर म्हणू नकोस
'खरं महत्त्व असतं भावनांना'

अरे पण इतरांसारखे तेच तेच शब्द पुन:पुन्हा..

अंहं! 'पुन:पुन्हा' म्हणू नकोस. कवितेत आधी वापरलाय
'परत परत' तर बेचव झालाय.शोध, शोध. नविन शब्द शोध.
शोध आणि प्रतिक्षा, हेच आहे तुझं आयुष्य.

शाप देतो आहेस की भविष्य सांगतो आहेस?

तुला काय वाटतं?

मला काहीच फ़रक पडत नाही.
दोन्हीचा शेवट एकच आहे त्यामुळे
तक्रारही नाही आणि भितीही नाही......